Exposities

Nu te zien in Museum Opsterlân:

Stroomopwaarts

Ga mee op reis door het gebied en (her)ontdek Opsterlân

Deze expositie is te bezichtigen van 1 mei tot en met 10 juli 2022.



Ooit lag Zuidoost Fryslân aan zee. Het gebied had een kust en wel een zeer bijzondere. Vanuit de binnenlanden van Zuidoost Fryslân, vanaf de hogere gronden ten westen van het Drents plateau stroomden rivieren naar zee. Linde en Tjonger vormden een in het Nederlandse landschap unieke delta. De delta was kwetsbaar voor overstromingen. In 1701 en 1703 spoelden de dijken tussen Lemmer en Kuinre weg en stroomde het gebied diep landinwaarts onder het zoute water. Maar aan de kust lagen ook de poorten naar de wijd wereld en naar Holland. Via Lemmer en de sluizen van Schoterzijl en Kuinre werd de turf vervoerd naar de Hollandse steden. De hoge gasten of buitenlandse bezoekers kwamen niet over land, maar ontscheepten zich in Lemmer en reisden dan via Joure en Heerenveen naar Beetsterzwaag, Drachten en verder. Men stak niet in een kwartiertje het gebied over van Zwolle naar Leeuwarden, maar men zette voet aan wal en reisde dan Stroomopwaarts door het gebied, van dorp naar dorp, men ontdekte een nieuwe cultuur.

Museum Opsterlân wil de bezoeker meenemen op ontdekkingstocht door het gebied. Het museum heeft een vaste cultuurhistorische collectie met daarin aandacht voor de veenontginning in Nij Beets, de opkomende arbeidersbewegingen in de regio rond 1880 en het verhaal van de adel en hoge heren uit Beetsterzwaag. Aanvullend op de eigen collectie worden er beneden landkaarten en atlassen uit de schatkamers van Tresoar getoond die een beeld geven van de ontwikkeling van het landschap tussen.

ca. 1700 en 1920. Door de gemeente Opsterland lopen de Drachtster Compagnonsvaart, De Schoterlandse Compagnonsvaart en de Opsterlandse Compagnonsvaart heen samen met it Alddjip (Het koningsdiep) of Boar. Een heel waterrijk gebied wat het museum onder de titel Stroomopwaarts verder gaan uitlichten.

Mariakerk Gorredijk-Kortezwaag

In de Mariakerk in Kortezwaag zijn ook een aantal prachtige oude kaarten van Tresaor te zien tijdens onze expositie. Het kerkje is de moeite waard om een bezoek aan te brengen. Op zondag 1 mei a.s. om 11 uur kunt u naar De Preek van de Leek door Hester Simons (directeur van de Stichting Alde Fryske Tsjerken). Voor meer informatie: https://www.vanplan.nl/locatie/mariakerk-kortezwaag-gorredijk-26165172

Algemeen over de kerk

De Mariakerk is een prachtig klein kerkje, te vinden aan de rand van Gorredijk, in het Zuidoosten van Friesland. Eigenlijk is het de kerk van Kortezwaag, maar Gorredijk groeide en slokte het buurtschap op. De kerk – en door bomen omzoomde kerkhof – liggen op een kleine verhoging aan De Leijen. In de tijd van de middeleeuwen werd op deze plaats een kapel gewijd aan de heilige Maria gebouwd en in 1797 werd deze vervangen door de huidige kerk. Tijdens een restauratie in 1981 zijn er unieke kloostermoppen en een altaarsteen uit de oude kapel gevonden. Daarnaast is er nog een bijzonder gegeven aangaande deze Mariakerk: 1896 stond hier een klokkenstoel met daarin 2 klokken. Eén van deze klokken zou de oudste van heel Nederland zijn! Deze klok is daarom opgenomen in het klokkenmuseum in Asten, Noord-Brabant.

Adres: Mariakerk Kortezwaag De Leijen 29 8401 AX GORREDIJK. Toegang is gratis.

De vaste collectie

Vijf tijdloze thema's

Arm en rijk, twee verschillende werelden, die in de Opsterlandse geschiedenis echter ook dicht bij elkaar liggen. Adellijke en patricische grootgrondbezitters in Beetsterzwaag wonen slechts enkele kilometers verwijderd van de arme arbeiders op veen en land. Museum Opsterlân vertelt het verhaal van de rijke families. Met hun familieverbanden, mooi ingerichte huizen en posities in het openbaar bestuur. Maar ook over al het goede dat zij met hun rijkdom in Opsterland weten te realiseren.

Na de start van de afgraving van het Gorreveen vestigen zich bij de sluis in het huidige Gorredijk de eerste handels- en vaklieden. De Vlecke Gorredijk groeit uit tot een belangrijk handelscentrum. De handel brengt ook welstand. De talrijke fraaie gevels in het centrum herinneren daar nog steeds aan. Kijk in de ingerichte 18e-eeuwse werkplaats hoe zilversmid Gaastra zijn prachtige zilverwerk produceert. Herbeleef het dagelijks leven in de kruidenierswinkel en op de lagere school.

De turfwinning laat volop sporen na in het Opsterlandse landschap en haar dorpen. Het meisje Brechtje vertelt het bijbehorende verhaal van het zware, slecht betaalde werk. De armoede is een stevige voedingsbodem voor de ‘rode’ strijd voor een beter arbeidersleven. Geert Lourens van der Zwaag en Rindert van Zinderen Bakker schrijven dan ook vlammende betogen in de krant De Klok en leggen contact met Us Ferlosser Domela Nieuwenhuis. Beleef in de drukkerij de moedige geschiedenis van deze standvastige mannen.

Na de start van de afgraving van het Gorreveen vestigen zich bij de sluis in het huidige Gorredijk de eerste handels- en vaklieden. De Vlecke Gorredijk groeit uit tot een belangrijk handelscentrum. De handel brengt ook welstand. De talrijke fraaie gevels in het centrum herinneren daar nog steeds aan. Kijk in de ingerichte 18e-eeuwse werkplaats hoe zilversmid Gaastra zijn prachtige zilverwerk produceert. Herbeleef het dagelijks leven in de kruidenierswinkel en op de lagere school.

Vanaf 1733 ontstaat er in Gorredijk een levendige en welvarende Joodse gemeenschap met een eigen synagoge en een eigen begraafplaats. De Tweede Wereldoorlog maakt een definitief einde aan deze gemeenschap, maar Museum Opsterlân blijft deze geschiedenis vertellen. Onder andere in een film met het indrukwekkende levensverhaal van het jonge meisje Esther Colthof.

Verwachte exposities

Binnenkort in Museum Opsterlân